— შენი შვილი ჩვენს ფულს ჭამს! დღეიდან ბიუჯეტი ცალ-ცალკე გვექნება! — განაცხადა ჩემმა დედამთილმა. ერთი თვის შემდეგ კი ცრემლებს ვერ იკავებდა, როცა ქირის გადასახადი დაინახა.
სამზარეულოში წამლებისა და ძველი მტვრის სუნი ტრიალებდა. ეს სუნი სვეტლანა სემიონოვნამ სამი თვის წინ ჩამოიტანა, როცა სამ უზარმაზარ ჩანთასთან ერთად ჩვენს ბინაში გადმოვიდა. მას შემდეგ ისე იქცეოდა, თითქოს ბინის ნამდვილი მფლობელი თვითონ ყოფილიყო. ყოველთვის მაგიდის თავში იჯდა, ყველას რჩევებს აძლევდა, ყველაფერს აკრიტიკებდა და მთელ სახლს საკუთარი წესებით მართავდა.
იმ საღამოსაც ჩვეულებრივად იჯდა და უკვე გაცივებულ ჩაის ნელა ურევდა. ჩემი ქმარი, პავლე, ფანჯარასთან იდგა და ოქტომბრის წვიმიან ეზოს უყურებდა. მხრები ჩამოშვებული ჰქონდა და თვალებში არ მიყურებდა.
მაშინვე მივხვდი, რომ უსიამოვნო საუბარი გველოდა.
— ირინა, დაჯექი, — მითხრა დედამთილმა ისეთი ტონით, როგორიც მხოლოდ საგადასახადო ინსპექტორებს ან ვალის ამომღებებს აქვთ. — უნდა ვილაპარაკოთ.
ნიჟარაში წყალი გამოვრთე და მაგიდასთან დავჯექი.
— გისმენთ.
— მე და პავლემ ხარჯები გადავითვალეთ, — დაიწყო მან. — შენი შვილი, მიშა, უკვე ცხრა წლისაა. ჭამს, როგორც ზრდასრული კაცი. სულ ახალი ფეხსაცმელი სჭირდება, ახალი ტანსაცმელი, სასკოლო ნივთები. ფასები კი ყოველდღე იზრდება.
მუცელში უსიამოვნო სიცივე ვიგრძენი.
— და რას გულისხმობთ?
დედამთილი გაიმართა.
— იმას, რომ შენი შვილი ძალიან ძვირი გვიჯდება. დღეიდან ბიუჯეტი ცალ-ცალკე გვექნება.
რამდენიმე წამით მხოლოდ მაცივრის ერთფეროვანი ზუზუნი ისმოდა.
პავლეს შევხედე.
— შენც ასე ფიქრობ?
მან ძლივს გაბედა ჩემსკენ გამოხედვა.
— დედას ნაწილობრივ მართლა აქვს აზრი. შენ კარგი სამსახური გაქვს და ჩვენზე მეტს გამოიმუშავებ. მე მანქანის შეკეთება მჭირდება, დედას წამლები. ასე უფრო სამართლიანია.
სამართლიანი.
ეს სიტყვა შეურაცხყოფაზე მეტად მეტკინა.
სამი წლის ქორწინების შემდეგ მივხვდი, რომ პარტნიორი კი არა, დიდი ბავშვი მყავდა გვერდით, რომელიც ჯერ კიდევ დედის ჩრდილში ცხოვრობდა.
— კარგი, — მშვიდად ვთქვი. — იყოს ცალკე ბიუჯეტი.
დედამთილს გამარჯვებული ღიმილი გამოესახა.
— აი, ასე ჯობდა თავიდანვე.
იმ საღამოს მიშას ოთახში შევედი. იატაკზე იჯდა და კონსტრუქტორით კოსმოსურ ხომალდს აწყობდა.
ჩემი დანახვისას თავი დახარა.
— დედა, არ მშია, — სწრაფად მითხრა. — სკოლაში ვჭამე.
გული მომეწურა.
არა იმიტომ, რომ არ შიოდა.
არამედ იმიტომ, რომ საკუთარ თავს ტვირთად თვლიდა.
მის გვერდით დავჯექი და ჩავეხუტე.
— კარგად მომისმინე. შენ ჩემი ცხოვრების ყველაზე მნიშვნელოვანი ადამიანი ხარ. არავის მივცემ უფლებას, თავი ზედმეტად გაგრძნობინოს.
იმ ღამით არ მიტირია.
არ მიჩხუბია.
ვიანგარიშე.
რიცხვები არასდროს იტყუებიან.
მეორე დილით მაგიდაზე დაბეჭდილი დოკუმენტი დავუდე.
— ეს რა არის? — იკითხა სვეტლანამ.
— ჩვენი ახალი თანაცხოვრების წესები.
კითხვა დავიწყე.
— პირველი: საკვები. მაცივრის ზედა თაროები მე და მიშას გვეკუთვნის. ქვედა — თქვენ. სხვისი საკვების აღება აკრძალულია.
— რა წვრილმანი ხარ! — გაბრაზდა.
— არა. უბრალოდ თანმიმდევრული.
გავაგრძელე.
— მეორე: სარეცხი ფხვნილი, შამპუნი, საყოფაცხოვრებო ქიმია და ტუალეტის ქაღალდი. ყველა თავისას ყიდულობს.
პავლე უხერხულად შეიშმუშნა.
— მესამე: საცხოვრებელი.
ორივემ ყურადღებით შემომხედა.
— ბინა ჩემს სახელზეა. საწყისი შენატანის ოთხმოცი პროცენტი მე გადავიხადე. შესაბამისად, ფართობის დიდი ნაწილი ჩემია.
— მერე? — იკითხა პავლემ.
— მერე ის, რომ თუ ყველაფერი ცალ-ცალკეა, მაშინ ჩემი ფართის გამოყენებისთვის ქირას გადაიხდით.
დედამთილს ჩაი გადასცდა.
— გაგიჟდი?!
— არა. უბრალოდ თქვენს წესებს მივყვები.
თანხა თითქმის პავლეს ხელფასის ნახევარს შეადგენდა.
— ამდენი ფული არ მაქვს! — წამოიძახა.
— მაშინ უფრო იაფი საცხოვრებელი მოძებნეთ.
მომდევნო კვირებში ჩვენი ცხოვრება უცნაურ კომუნალურ ბინას დაემსგავსა.
მე მხოლოდ ჩემთვის და მიშასთვის ვამზადებდი. სახლში შემწვარი ქათმის, ხორცის, ნამცხვრებისა და სუპების სურნელი ტრიალებდა.
პავლე და დედამისი კი გაყინული ნახევარფაბრიკატებითა და იაფი მაკარონით იკვებებოდნენ.
ერთ საღამოს კატლეტებს ვწვავდი.
პავლე სამზარეულოში შემოვიდა და სურნელზე შეჩერდა.
— ირინა… ერთს ვერ მომცემ?
— ვერა.
— მერე დაგიბრუნებ.
— ბიუჯეტი ცალკეა. გახსოვს?
ამ დროს დედამთილიც გამოჩნდა.
— საკუთარ ქმარს ერთი ლუკმაც გენანება?
— ისევე, როგორც თქვენ დაგენანათ მიშასთვის ვაშლი გასულ კვირას.
მაშინვე გაჩუმდა.
პირველად აღარ ჰქონდა პასუხი.
მეხუთე რიცხვი ახლოვდებოდა — ქირის გადახდის დღე.
პავლე ნერვიულობდა. მეგობრებს ურეკავდა, ფულს სესხულობდა, ხარჯებს ითვლიდა.
არაფერი გამოსდიოდა.
წინა საღამოს ჩემს ოთახში შემოვიდა.
— მთელი თანხა არ მაქვს.
— სამწუხაროა.
— დედას ძვირად ღირებული წამლები სჭირდება.
— როცა ცალკე ბიუჯეტი მოითხოვეთ, ამაზე არ გიფიქრიათ?
ამ დროს დედამთილი ოთახში შემოვარდა.
— არსად წავალთ! ეს ჩემი შვილის ბინაა!
— მეოთხედი ნაწილის, — შევუსწორე.
მოულოდნელად მკერდზე ხელი მიიჭირა.
— გული… ცუდად ვარ…
პავლე შეშინდა.
— სასწრაფოს დაურეკე!
— კარგი. სახელმწიფო სასწრაფო ალბათ საათში მოვა. კერძო ათ წუთში. ოღონდ ფასიანია.
— დაურეკე!
ექიმები მალევე მოვიდნენ.
გაუსინჯეს, კარდიოგრამა გადაუღეს, წნევა შეუმოწმეს.
ბოლოს ექიმმა ამოიოხრა.
— სასიხარულო ამბავი მაქვს. თქვენი გული იდეალურ მდგომარეობაშია.
— რას ნიშნავს? — იკითხა პავლემ.
— იმას, რომ პაციენტი სრულიად ჯანმრთელია. ეს უბრალოდ სპექტაკლია.
ოთახში მძიმე სიჩუმე ჩამოვარდა.
დედამთილმა მაშინვე შეწყვიტა კვნესა.
პავლე დიდხანს უყურებდა.
რაღაც საბოლოოდ გატყდა მასში.
— მომატყუე? — ჰკითხა ჩუმად.
— შვილო, მე უბრალოდ…
— მომატყუე.
პირველად მის ხმაში სიმტკიცე იგრძნობოდა.
შემდეგ ფეხზე წამოდგა.
— სახლში ბრუნდები.
— პავლე…
— ახლავე ჩაალაგე.
ნახევარი საათის შემდეგ დედამთილი წავიდა.
იმ ღამით პავლე სამზარეულოში იჯდა გაცივებული ჩაის ფინჯანთან.
— ყველაფერი გავაფუჭე, — მითხრა. — შენც გაწყენინე და მიშასაც. დედას ამის უფლება მივეცი.
დიდხანს ვდუმდი.
— სამი თვე, — ვუთხარი ბოლოს.
— სამი თვე?
— დიახ. ცალკე ბიუჯეტი რჩება. ვალებს გადაიხდი. კვირაში სამჯერ მოამზადებ საჭმელს. და მიშას ნამდვილი მამა გახდები. ერთი შეცდომაც და ყველაფერი დასრულდება.
— ვეთანხმები.
ორი თვის შემდეგ სახლში ადრე დავბრუნდი.
მისაღებში შევიხედე და ადგილზე გავიყინე.
პავლე და მიშა იატაკზე ისხდნენ. გარშემო კონსტრუქტორის ნაწილები ეყარათ.
— მამა, ეს ნაწილი სად უნდა? — ჰკითხა მიშამ.
მამა.
არა „პავლე“.
არა „დედას ქმარი“.
მამა.
პავლემ გაიღიმა და თმა აუჩეჩა.
— აი, აქ. ნახე, ასე აეწყობა.
ჩუმად გამოვედი და კარი მივხურე.
საძინებელზე საკეტი ჯერ კიდევ იყო.
ნდობის დაბრუნებას დრო სჭირდება.
მაგრამ იმ თვეში ქირის ქვითარი აღარ გამომიგზავნია.
ამის ნაცვლად, სამივემ საერთო დანაზოგის ანგარიში გავხსენით.
საოჯახო დასვენებისთვის.
და დიდი ხნის შემდეგ პირველად ვიგრძენი, რომ ქმარი არ დამიკარგავს.
პირიქით — საბოლოოდ ვიპოვე ის ადამიანი, რომელიც ყოველთვის შეიძლებოდა გამხდარიყო.
